foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non

+84 0393.885.129
khoasp.thmn@htu.edu.vn
Liên hệ



PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰA TRÊN VẤN ĐỀ

                                                                                                   Lê Trí Dũng

TÓM TẮT

Dạy học dựa trên vấn đề (DTVĐ) là phương pháp dạy học tích cực đối với người dạy và người học. Đối với các mảng kiến thức toán ở tiểu học người dạy có tính khái quát cao tạo thành một chủ đề dạy học theo từng mảng kiến thức làm cơ sở để hình thành các bài dạy cụ thể có chung mục đích, kĩ năng hình thành kiến thức cho học sinh.Đối với người học tạo ra khả năng phân tích tổng hợp từ đó nắm vững các kiến thức truyền thụ sâu hơn, có kĩ năng thực hành tốt hơn trong quá trình học tập.

 

Từ khóa: PPDH dựa trên vấn đề, các mảng kiến thức toán tiểu học, chủ đề dạy học, kĩ năng,...

            I. Đặt vấn đề

Trong chương trình giáo dục thì môn Toán ở bậc Tiểu học (TH) là môn học giữ vai trò nền tảng, giúp tiếp thu những kiến thức căn bản ở môn Toán. Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở TH được ứng dụng nhiều trong thực tế cuộc sống, các ngành khoa học khác và cũng là cơ sở để học tập các môn khoa học tự nhiên ở những bậc học cao hơn. Đây chính là một cầu nối giữa các kiến thức Toán học trong nhà trường với thực tế đời sống.

            Ý thức được tầm quan trọng đó, là một giáo viên TH trong tương lai, để việc dạy môn Toán cụ thể là giảng dạy chương trình toán ở tiểu học đạt hiệu quả thì việc đổi mới PPDH, ứng dụng các PPDH mới , cách truyền đạt mỗi mảng kiến thức ra sao, các dạng bài tập về nội dung này và khi ứng dụng vào thực tế giảng dạy sẽ thu được kết quả gì, … là rất cần thiết.

            Chúng tôi nhận thấy rằng ứng dụng phương pháp dạy học dựa trên vấn đề vào chương trình toán tiểu học có khả năng đáp ứng được các mục tiêu giáo dục mới của nước ta đang hướng tới. Do đó, tôi đã chọn phương pháp này để vận dụng vào để xây dựng một số mảng kiến thức toán ở tiểu học theo phương pháp dạy học dựa trên vấn đề.

            II. Khái niệm phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

            Từ những định nghĩa đã tham khảo, DTVĐ có thể được hiểu  là một ví dụ về mô hình người học là trung tâm của việc học và dạy. Đó là phương pháp học tập dựa trên nguyên tắc sử dụng các vấn đề như là khởi điểm cho việc tiếp thu và tích hợp kiến thức mới.

            III. Những đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

Để thấy rõ những đặc trưng cơ bản, tiến bộ của DTVĐ ta có thể tham khảo bảng nhận xét sau để có cái nhìn tổng quan hơn về phương pháp dạy học mới này.

Bảng 1.1. Bảng so sánh phương pháp dạy học truyền thống và dạy học dựa trên vấn đề (DTVĐ).

            IV. Tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

            1) Các bước thực hiện

            Bước 1: Giải thích các diễn đạt, câu chữ, khái niệm trong vấn đề

            + Làm sáng tỏ các từ ngữ có liên quan (từ khóa)

            + Mỗi cá nhân có nhiệm vụ tìm hiểu các khái niệm, các thuật ngữ liên quan.

            Bước 2: Xác định vấn đề thảo luận

            + Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi định hướng cho học sinh.

            + Học sinh tự suy nghĩ về vấn đề giáo viên đưa ra

            + Sau đó mỗi thành viên tìm hiểu vấn đề họ sẽ phát biểu quan điểm của họ, lúc này nhóm trưởng có nhiệm vụ lắng nghe các ý kiến và điểu khiển buổi thảo luận của nhóm để cả nhóm đi đến quyết định thống nhất vấn đề cần tìm hiểu.

            + Thư kí có nhiệm vụ ghi lại các ý kiến của tất cả các thành viên trong nhóm

            Bước 3: Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

Trong bước này các học sinh cần động não, suy nghĩ vấn đề, đưa ra ý kiến, các giải pháp khả dĩ để thảo luận.

            + Sự phân tích vấn đề và cách giải thích của mỗi cá nhân sẽ được viết ra giấy và được tôn trọng như nhau.

            + GV có thể hướng dẫn và gợi ý cho HS một số bước đi cần thiết để hướng HS đến vấn đề cần tìm hiểu.

            Bước 4: Xây dựng có hệ thống các giải pháp

Sau khi thực hiện bước ba, các thành viên cũng như nhóm trưởng sẽ phải nhận ra vấn đề then chốt của buổi thảo luận.

            + Nhóm trưởng tổng hợp lại danh sách về những gì đã biết, đã được làm sáng tỏ và những gì còn mập mờ, cái gì cần phải được điều tra để làm sáng tỏ?

            + Sau bước này nhóm sẽ có được các có được sự liên kết, xâu chuỗi các vấn

đề khả thi nhất.

            Bước 5: Thực hành các bài tập cá nhân (Độc lập làm bài tập).

            + Các thành viên sẽ được phân công để tự nghiên cứu

            + Trong giai đoạn này mỗi HS sẽ làm các bài và nộp lại cho GV để làm cơ sở đánh giá sau này.

            Bước 6: Nhóm thảo luận và báo cáo kết quả nghiên cứu cá nhân và đánh giá

            + Sau quá tình tự nghiên cứu, các thành viên sẽ tập hợp để thống nhất quan điểm chung của nhóm. Đưa ra giải pháp giúp GV giải quyết vấn đề.

            + Nhóm trưởng báo cáo kết quả nghiên cứu cuối cùng của nhóm.

            + GV nhận xét và đánh giá kết quả làm việc của nhóm.

            + Sau buổi thảo luận sẽ có bài kiểm tra kiến thức của từng HS.

            2) Tiêu chuẩn đánh giá kết quả họctập

            Hiện nay ở nước ta, đánh giá kiến thức thu được của học sinh sau mỗi bài học vẫn còn được coi trọng nên chúng tôi cũng đưa ra các tiêu chí sau để thử nghiệm việc đánh giá trong quá trình áp dụng .

Các tiêu chí đánh giá bao gồm: đánh giá hoạt động của nhóm và của cá nhân. Cụ thể như sau:

Các tiêu chí

Hoàn thành tốt

Hoàn thành

Chưa hoàn thành

Sự đóng góp của các thành viên (1)

Tích cực phát biểu ý kiến trong thảo luận, các thành viên đều nắm rõ vấn đề.

Có hăng hái phát biểu ý kiến.

Có phát biểu đóng góp ý kiến nhưng  chưa hiểu rõ vấn đề.

Thái độ đối với vấn đề được giao (2)

Có sự nỗ  lực cao trong việc tìm kiếm thông tin giải quyết vấn đề.

Có tìm tòi đưa ra các giải pháp. Có sự nỗ lực.

Chưa có sự tích cực và nỗ lực trong quá trình giải quyết vấn đề.

Báo cáo nhóm

(3)

Trình bày rõ ràng, logic, hiểu vấn đề chắc chắn

Hiểu vấn đề

Hiểu chưa chắc chắn

Khả năng giải thích vấn đề

(4)

Biết vận dụng các kiến thức tìm kiếm để giải thích, chứng minh giả thuyết hoặc nhận định đưa ra một cách rõ ràng.

Biết vận dụng kiến thức vào giải quyết nhưng có một số vấn đề nêu ra chưa được chứng minh.

Vận dụng kiến thức để giải thích một cách logic và thuyết phục, nhiều giải thuyết, nhận định chưa được chứng minh.

 

CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CÁ NHÂN

Các tiêu chí

Hoàn thành tốt

Hoàn thành

 

Chưa hoàn thành

Phân tích vấn

đề (1)

Biết   phân tích vấn đề. Xây dựng được kế hoạch học tập hợp lí.

Biết  phân tích vấn đề nhưng chưa có kế hoạch học tập cụ thể

Có sự phân  tích nhưng chưa chỉ ra được mối quan hệ giữa các vấn đề

Kĩ năng giải bài tập (2)

Vận dụng được kiến thức vào giải bài tập rõ ràng, chính xác, thể hiện được sự sáng tạo

Có khả năng vận dụng kiến thức vào giải bài tập. Đôi khi cách giải còn chưa hay, dài dòng

Có khả năng vận dụng kiến thức vào giải bài tập nhưng thường không chính xác

Kĩ năng thực hành (3)

Có kĩ năng thao tác chính xác, biết mục  đích sử dụng dụng cụ.

Có kĩ năng  thao tác. Đôi khi, cần đến sự trợ giúp của giáo viên và các thành viên khác.

Có khả năng lắp ráp thí nghiệm theo hướng dẫn, thường xuyên cần đến sự trợ giúp của giáo viên và các thành viên khác.

Bài kiểm tra

 

 

 

Kết quả đánh giá = [đánh gia cá nhân x 2 + đánh giá nhóm]/3

            V. Kết luận

            Phát huy tính  tích  cực,  chủ  động  trong  học  tập:  Vì  phương  pháp DTVĐ là kích thích hoạt động nhận thức bởi sự tò mò và ham hiểu biết cho nên thái độ học tập của người học mang nhiều yếu tố tích cực. Năng lực tư duy của người học một khi được khơi dậy sẽ giúp họ cảm thấy thích thú và trở nên tự giác hơn trên con đường tìm kiếm tri thức.

            Người học được rèn luyện các kỹ năng cần thiết: Thông qua hoạt động tìm kiếm thông tin và lý giải vấn đề của cá nhân và tập thể, người học được rèn luyện thói quen, kỹ năng đọc tài liệu, phương pháp tư duy khoa học, tranh luận khoa học, làm việc tập thể… Đây là những kỹ năng rất quan trọng cho người học đối với công việc sau này của họ.

            Người học được sớm tiếp cận những vấn đề thực tiễn: Giáo dục thường bị phê phán là xa rời thực tiễn. Phương pháp này có thể giúp người học tiếp cận sớm với những vấn đề đang diễn ra trong thực tế có liên quan chặt chẽ với chuyên ngành đang học đồng thời họ cũng được trang bị những kiến thức, kỹ năng để giải quyết những vấn đềđó.

            Bài học được tiếp thu vừa rộng vừa sâu, được lưu giữ lâu trong trí nhớ người học: Do được chủ động tìm kiếm kiến thức và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, người học có thể nắm bắt bài học một cách sâu sắc và vì vậy họ nhớ bài rất lâu so với trường hợp tiếp nhận thông tin một cách thụ động thông qua nghe giảng thuần túy.

            Đòi hỏi GV không ngừng vươn lên: Việc điều chỉnh vai trò của GV từ vị trí trung tâm sang hỗ trợ cho hoạt động học tập đòi hỏi nhiều nổ lực từ phía GV. Đồng thời theo phương pháp này, GV cần tìm tòi, xây dựng những vấn đề vừa lý thú vừa phù hợp với môn học và thời gian cho phép; biết cách xử lý khéo léo những tình huống diễn ra trong thảo luận… Có thể nói rằng phương pháp PBL tạo môi trường giúp GV không ngừng tự nâng cao trình độ các kỹ năng phạm tích cực.

           

 

 

 

 

 

 

 

Tin mới

Đọc nhiều nhất



Copyright © 2017 Copyright Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non, Trường Đại học Hà Tĩnh Rights Reserved.