SỬ DỤNG TRÒ CHƠI DÂN GIAN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO TRẺ MẦM

SỬ DỤNG TRÒ CHƠI DÂN GIAN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO TRẺ MẦM

                                       Thạc sỹ: Trần Tuyết Xoan – Khoa SP Tiểu học Mần non

Trò chơi dân gian đã được sử dụng nhiều trong các hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non, đặc biệt là hoạt động học có chủ đích của giáo viên cho trẻ  ở trường mầm non. Việc kết hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động học có chủ đích tai trường mầm non mang ý nghĩa to lớn trong việc: rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện trí tuệ, sự nhanh trí, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn... và đặc biệt nó góp phần xây dựng nhân cách mang đậm văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi chúng còn nhỏ.

Trẻ em những năm đầu của cuộc sống còn rất non nớt, rất cần sự chăm sóc của mọi người, đó là sự chăm sóc không chỉ là vật chất mà cả về tinh thần. Từ khi sinh ra đến 6 tuổi trẻ luôn thích hoạt động, vận động tích cực. Vận động là sự chuyển động của cơ thể con người, trong đó có sự tham gia của hệ xương, hệ cơ và sự điều khiển của hệ thần kinh. Khi trẻ vận động, gân, cơ, khớp cùng phối hợp vận động và phát triển. Vì vậy vận động có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển thể chất của trẻ.

Ở lứa tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo, bởi vui chơi đã gây ra những biến đổi về chất, có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành nhân cách trẻ và là tiền đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo. Phương châm: “ Học mà chơi, chơi mà học” luôn được quán triệt trong công tác chăm sóc, giáo dục mầm non trẻ mẫu giáo ở trường mầm non. Trong hoạt động vui chơi, có rất nhiều trò chơi học tập và một bộ phận không thể không nhắc đến đó là các trò chơi dân gian – đây là một loại trò chơi được trẻ mẫu giáo yêu thích.

Để giúp trẻ phát triển thể lực được tốt, có cơ thể khỏe mạnh hài hòa, cân đối là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non. Trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, phát triển thể lực cho trẻ được thông qua nhiều nội dung: Chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, phát triển vận động. Đó là những nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến viếc nâng cao chất lượng của quá trình giáo dục thể chất cho trẻ. Giáo dục thể chất là một trong những nội dung quan trọng của nhà trường nhằm đào tạo thế hệ trẻ phát triển trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo đức.

*Lựa chọn, sưu tầm các trò chơi dân gian phù hợp với chủ đề và lứa tuổi của trẻ

Các trò chơi dân gian rất phong phú về thể loại, nội dung, hình thức…Vì vậy muốn đưa vào dạy trẻ, tổ chức cho trẻ chơi, người giáo viên phải nghiên cứu lựa chọn, sưu tầm cho phù hợp với nội dung, hình thức giảng dạy của trẻ ở lớp mình, để trẻ yêu thích và tham gia tích cực vào các trò chơi dân gian, các bài đồng dao, hò , vè để góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoath động giáo dục thể chất cho trẻ.

Nhiệm vụ của trò chơi dân gian đối với trẻ mầm non rất đa dạng, để giải quyết được nhiệm vụ của trò chơi đối với trẻ, phải dựa vào vốn kinh nghiệm về các sự vật,hiện tượng trong cuộc sống, trẻ phải biết phân tích, biết tổng hợp, biết liên hệ các hiện tượng để thực hiện trò chơi của mình. Các hành động chơi của trẻ mầm non đòi hỏi phải có tính liên tục và tuần tự. Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải suy nghĩ trước khi thực hiện động tác chơi. Đây là cơ sở để phát triển tư duy logic cho trẻ

Trẻ mầm non đã dần nắm được ngôn ngữ cảnh và ngôn ngữ mạch lạc, do vậy trẻ rất thích các trò chơi dân gian, các bài đồng dao, hò, vè. Trong trò chơi trẻ vừa được hát, đọc  những bài đồng dao mà chúng thích và thưc hiện những hành động chơi, do vậy trò chơi dân gian càng hấp dẫn so với trẻ. Bên canh đó, vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh ngày càng phong phú, nên trẻ rất thích thú với những nguyên liệu chơi, thích tìm kiếm các vật liệu khác nhau để làm đồ chơi phục vụ cho đồ chơi của mình.

* Tổ chức thực hiện trò chơi

 Chuẩn bị trước khi chơi

- Lập kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian

+  Xác định mực đích yêu cầu( kết quả mong đợi)

+  Phát triển khả năng suy đoán, suy luận.

+ Rèn luyện ngôn ngữ

+ Rèn kỹ năng lắp ghép, phát triển óc tư duy, sáng tạo

+ Rèn luyện sư khéo léo, nhanh nhẹn, tính kiên trì

+ Tạo không khí vui vẻ, hứng khởi cho trẻ

+  Dạy trẻ  biết trao đổi, bàn bạc với nhau, lựa chọn con đường, cách thức thực hiện nhiệm vụ.

+ Giáo dục tính nhanh nhạy, biết phối hợp với nhau hoạt động

+ Giáo dục trẻ có thái độ thân thiện, biết thương lượng với nhau khi có mâu thuẫn xảy ra trong khi chơi.

+ Lựa chọn các trò chơi dân gian: kéo co, nu na nu nống…

+ Xác định hình thức chơi: Chơi theo nhóm, chơi theo tập thể

+ Lựa chọn phương pháp hoạt động của cô và trẻ cho phù hợp

+ Tạo các góc chơi, bầu không khí thuận lợi để thúc đẩy trẻ tích cực chơi

+ Sử dụng các câu hỏi, lời gợi ý, nhận xét, bổ sung câu trả lời của trẻ trong khi chơi cùng nhau.

+ Tạo cơ hội để các trẻ đều được thực hành, trải nghiệm.

+ tạo cơ hội để trẻ đươch tổ chức các trò chơi dân gian quen thuộc, đơn giản.

- Chuẩn bị phương tiện chơi:

+  Xây dựng môi trường chơi cho trẻ  như địa điểm chơi: Sử dụng các góc chơi của trẻ, chơi trong lớp học, ngoài sân bãi hay chuẩn bị các đồ dùng, nguyên liệu cho trò chơi.

* Tổ chức chơi

- Tạo hứng thú: Đưa ra những gợi ý, những câu hỏi ngắn gọn, câu đố, vè, bài đồng dao,tạo ra các tình huống, trò chuyện cùng trẻ…làm cho trẻ nhớ lại các trò chơi cũ hay giới thiệu trò chơi mới, dẫn dắt trẻ vào cuộc chơi.

- Cô cùng trẻ thảo luận, bàn bạc và triển khai các góc chơi và cho trẻ tự kiếm đồ chơi, nguyên liệu chơi cho từng nhóm( nếu có) mà cô chuẩn bị sẵn.

- Cô hướng dẫn, làm mẫu, đàm thoại với trẻ và tổ chức cho trẻ chơi

* Tích hợp trò chơi dân gian trong các hoạt động của trẻ

Thời điểm để trẻ chơi trò chơi dân gian rất ít, chỉ khi có các hoạt động hay sự kiện liên quan như: Các hội thi, hội khỏe, các ngày lễ,...thì trẻ mới được chơi với thời gian và số lượng các trò chơi là không nhiều. Những thời điểm còn lại, phần lớn trẻ tự chơi ít sự chỉ dẫn chu đáo của cô nên trò chơi có thể bị sai lệch, kém hứng thú.

Phần lớn giao viên đều thấy được sự cần thiết của trò chơi dân gian trong quá trình giáo dục trẻ mầm non. Theo họ trò chơi dân gian tác động mạnh mẽ đến trẻ, tạo điều kiện cho trẻ phát triển một cách toàn diện. Họ nhận thấy rằng trò chơi dân gian có thể vận dụng linh hoạt vào các hoạt động và tổ chức ở mọi thời điểm khác nhau trong ngày. Giáo viên thường sử dụng những biện pháp như lập kế hoạch, dùng lời nói, trực quan...để tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ.

Phát trển thể chất cho trẻ không chỉ là thông qua thể dục sáng, thể dục giờ học mà các trò chơi dân gian đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển thể chất cho trẻ.

Trò chơi dân gian không chỉ là những trò chơi vận động như: nhảy lò cò, bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột...,  mà còn nhiều trò chơi đòi hỏi sự khéo léo, nhanh nhẹn như: nặn tò he, ô ăn quan...Vì thế cần lựa chọ trò chơi dân gian phù hợp với tính chất của từng hoạt động.

*Hoạt động góc

Với hoạt động góc nên tổ chức cho trẻ chơi theo nhiều nhóm nhỏ trong không gian hẹp. Có thể chọn một số trò chơi như: Ô ăn quan, nặn tò he, kéo cưa lừa xẻ...

*Hoạt động học, hoạt động chiều

   Giáo viên có thể chọn những trò chơi nhẹ nhàng để phát triển nhận thức cho trẻ và để lồng ghép,chuyển tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác để gây hứng thú cho trẻ như: Nu na nu nống, chi chi chành chành, tập tầm vông,....Không những giúp trẻ phát triển nhận thức mà còn giúp trẻ phat triển các cơ nhỏ: Ngón tay, bàn tay...

* Tuyên truyền, kết hợp với phụ huynh về việc hướng dẫn trẻ chơi trò chơi dân gian.

Ngày nay nhiều bậc phụ huynh ngày nay rất ít quan tâm, quên mất tầm quan trọng của các trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, câu hò, vè... Khi đón trẻ về nhà, phụ huỳnh thường cho trẻ xem ti vi, băng đĩa hoạt hình, siêu nhân...mà đã lãng quên đi bản sắc dân tộc.

   Gia đình và nhà trường là nhân tố quan trọng quyết định đên việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Vì vậy việc giáo dục trẻ phải kết hợp với gia đình mới đạt hiệu quả cao. Chính vì vậy cần phải tuyên truyền và kết hợp với phụ huynh:

- Thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của các trò chơi dân gian với việc phát triển phát triển thể chất của trẻ, trao đổi các trò chơi đã tổ chức cho trẻ với phụ huynh để họ có thể tổ chức cho trẻ chơi ở nhà.

- Đưa cho phụ huynh các bài đồng dao, hò, vè, các trò chơi để phụ huynh tham khảo và bày cho trẻ chơi.

- Hướng dẫn cho phụ huynh sưu tầm các trò chơi, các nguyên liệu chơi để tổ chức cho trẻ chơi.

 Qua khảo sát cho thấy việc sử dụng trò chơi dân gian trong quá trình giáo dục thể chất cho trẻ còn rất ít, chưa mang lại hiệu quả cao. Số trò chơi vận động chiếm tỷ lệ cao, số trò chơi dân gian được sử dụng chiếm tỷ lệ thấp. Qua khảo sát thực trạng, tôi đã tìm và sưu tầm ra một số trò chơi dân gian theo các chủ đề cho trẻ: kéo co, bịt mắt bắt dê, kéo cưa lừa xẻ, nặn tò he, nu na nu nống, lộn cầu vồng, ném còn... để sử dụng trong quá trình giáo dục thể chất cho trẻ.

Từ kết quả trên cho thấy việc sử dụng trò chơi dân gian nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất  đối với trẻ  là vô cùng cần thiết. Tại trường Mầm non, các giáo viên đã sử dụng trò chơi trong  giáo dục trẻ. Tuy nhiên hiệu quả vẫn chưa cao. Vì vậy cần phải có các biện pháp sử dụng trò chơi dân gian một cách hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

1. Hoàng Thị Bưởi,Đặng Hồng Phương, Phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non, Nxb Hà Nội(1995).

2. Http://tailieu.vn/doc/Skkn - mot -so-bien-phap-to-chuc-tro-chơi-dan- gian- nham- phat- trien- the- cha- cho-tre mau- giao-23959.html.

3. Lê Thu Hương, Tuyển chọn trò chơi, bài hát, thơ ca, truyên, câu đố theo chủ đề trẻ 4-5 tuổi, Nxb Giáo dục Việt nam.

4. PGS.TS. Phó Đức Hòa, Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục, Nxb Đại học sư phạm.