foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non
foto1
Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non

+84 0393.885.129
khoasp.thmn@htu.edu.vn
Liên hệ



  NGUỒN GỐC CỦA ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ VÀ CÁC LOẠI

ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ THÔNG DỤNG

                                                                

                                                                Trần Đình Quảng

 Khoa SP Tiểu học - Mầm non.

Vào đầu thế kỷ XX, những tiến bộ về khoa học kỹ thuật đã giúp con người có những bước tiến lớn trong nhiều lĩnh vực và phương diện, việc xuất hiện của Đàn phím điện tử (Electronic Keyboard) đã đáp ứng được nhu cầu của thời đại mới: hình thức nhỏ gọn nhưng hiệu quả trong việc diễn tấu nhạc cụ hoặc sáng tác âm nhạc. Về những ưu điểm của Đàn phím điện tử, trong giáo trình “Phương pháp dạy và học Đàn phím điện tử, tập của Nguyễn Xuân Tứ có viết: “Đàn phím điện tử là một trong những phương tiện truyền đạt tiếp thu âm nhạc thuận lợi nhất… với sự phát minh âm thanh kỹ thuật số (digital sound), nó có thể ghi được hàng trăm đến hàng ngàn âm sắc đa dạng, phong phú của các nhạc cụ ở khắp các châu lục…”

Về nguồn gốc xuất hiện của Đàn phím điện tử nói riêng và các loại nhạc cụ điện tử nói chung đã từng làm xôn xao dư luận âm nhạc trên thế giới với nhiều ý kiến khen chê khác nhau. Trong số đó, nhạc khí điện tử của Martenot sáng chế năm 1928 đã trở thành loại phổ biến nhất được sản xuất hàng loạt và có ứng dụng thể nghiệm trong cả tác phẩm giao hưởng.

Trong cuốn Các nhạc khí trong dàn nhạc giao hưởng (tái bản năm 1978), nhạc sĩ Hồng Đăng đã viết: “Đàn phím điện tử ra đời là do nhạc sĩ - kỹ sư người Pháp có tên Maurice Martenot sáng chế năm 1928 với khởi đầu là sóng Martenot (còn gọi là sóng nhạc). Sự ra đời của sóng Martenot đã khởi điểm cho sự phát triển rộng rãi của nhạc cụ điện tử sau này, nhất là organ điện tử 

Về âm sắc, nhạc cụ sóng Martenot có những âm thanh mang tính chất kim loại như bộ kèn đồng, có những âm thanh mang màu sắc của bộ gỗ, bộ dây... Ưu điểm của âm sắc nhạc khí này là lọc được tạp âm nên có thể biểu hiện được âm thanh rất trong trẻo, thuần khiết hoặc nhiều âm sắc khác nhau một cách phong phú. Hơn nữa do việc sử dụng bàn phím nên kỹ thuật ngón tương đối linh hoạt, dễ dàng và thuận tiện.

Có thể nói sự ra đời của sóng Martenot đã khởi điểm cho sự phát triển rộng rãi của nhạc cụ điện tử sau này, nhất là Đàn phím điện tử mà tiêu biểu phải kể đến Organ Hammond được phát minh năm 1934 ở Mỹ. Đây là nhạc cụ điện tử đặc biệt với những phím đàn lớn, một bàn phím pedal và một số lớn các phím bấm, hoặc cũng có khi chỉ là hai hàng phím nhỏ. Đàn phím điện tử rất thích hợp cho loại nhạc bình dân (Popular music), bởi vì nó rất linh hoạt và dễ sử dụng. Đàn phím điện tử được ưu điểm là có thể đặt trên giá đàn hay có thể đeo vào cổ như đàn ghi ta cho nên được người biểu diễn yêu thích.

Cũng như nhiều nhạc cụ phương Tây khác, Đàn phím điện tử du nhập vào Việt Nam qua con đường đầu tiên là theo chân những người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam trong sự giao thoa văn hoá nghệ thuật. Theo bài Sơ lược sự ra đời của đàn phím điện tử trên thế giới đăng trên trang web techmusic thì Đàn phím điện tử “xuất hiện từ những năm 1970 ở Sài Gòn, nơi có nhiều các hoạt động văn hoá, nghệ thuật, âm nhạc diễn ra sôi nổi, phong phú... Sau năm 1975, Đàn phím điện tử bắt đầu ra tới miền Bắc, xuất hiện đầu tiên ở Hà Nội năm 1976 và tiếp sau đó là các vùng lân cận khác”. Thời gian đầu, Đàn phím điện tử ở Việt Nam chưa phong phú, hiện đại và nhiều chức năng như bây giờ, âm sắc mô phỏng lúc đó chưa chuẩn, khô cứng và dùng bàn phím chết (không có sự to nhỏ về âm lượng theo lực tay bấm). Với một nhạc cụ có hàng trăm âm sắc, tiết điệu được cài sẵn khác nhau, bộ đệm tự động với những thao tác đơn giản thật là một hiện tượng gây chú ý. Tuy nhiên, thời điểm đó Đàn phím điện tử vẫn là một nhạc cụ xa xỉ và đắt tiền so với thu nhập của người dân lúc bấy giờ.

“Từ cuối những năm 1980 đến đầu 1990, Đàn phím điện tử bắt đầu trở nên phổ biến và thông dụng hơn khi đời sống văn hoá nghệ thuật được chú trọng. Sự phổ biến rộng rãi của Đàn phím điện tử đã thúc đẩy nhu cầu học loại nhạc cụ này thành một trào lưu mạnh mẽ vào những năm 90. Với công chúng, Đàn phím điện tử có một lợi thế là dễ dàng tiếp nhận những kiến thức âm nhạc phổ cập, cuốn hút, dễ hình dung, dễ sử dụng và dễ học hơn piano về tính phổ cập và kinh tế.

Cho đến nay có nhiều loại Đàn phím điện tử thông dụng, có thương hiệu đã và đang nắm bắt thị trường trên toàn thế giới với nhiều chủng loại của nhiều hãng nổi tiếng trên thế giới như: Yamaha, Casio, Roland, Korg, Technic… Mỗi chủng loại đàn đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, song tất cả đều dựa trên cấu trúc chung của ĐPĐT là có bộ phím rút gọn giống với Piano, đa phần là bàn phím gồm có 6 quãng 8 (5 quãng 8 đầy đủ và 1 quãng 8 thiếu), còn piano có 9 quãng 8 (7 quãng 8 đầy đủ và 2 quãng 8 thiếu). Chức năng sử dụng bộ tiếng (Voice) của ĐPĐT đa dạng, nhiều bộ tiếng, chức năng sử dụng bộ tiết tấu (Style) cũng rất đa dạng, những nút ACMP; SYNC; STOP; START; FILL A - B… đều sử dụng như nhau, có thể khác về cách sắp xếp vị trí trên từng cây đàn. Sự khác biệt chỉ xuất hiện ở nhãn hiệu, đời đàn, chức năng nhiều hay ít hơn và chất lượng âm thanh tiết tấu của mỗi chủng loại đàn. Ví dụ như cây đàn của hãng Roland chuyên về bộ tiếng (Voice), hãngTechnic hoặc Korg lại nghiêng về tiết tấu (Style) hay Yamaha chú ý đều đến các tính năng nên thông dụng hơn với thị trường bán chuyên nghiệp.

Với sự phát triển của công nghệ âm thanh điện tử thế kỷ XX, các chuyên gia âm thanh - âm nhạc điện tử, các hãng nhạc cụ đã áp dụng và phát triển kỹ thuật điện tử để sáng tạo ra cây đàn Electronic Keyboard (Đàn phím điện tử).

Sự khuyếch đại các làn sóng âm thanh theo hệ thống điện tử đã bảo đảm được cường độ âm lượng to lớn cần thiết cùng với khả năng tạo ra những âm sắc đặc biệt độc đáo (Âm thanh điện tử, âm thanh vũ trụ, các hiệu ứng âm thanh như tiếng gió hú, tiếng sóng biển, giọng hát của con người và dàn hợp xướng), đồng thời mô phỏng được âm thanh rất nhiều loại nhạc cụ khác nhau từ các nhạc cụ phương Tây như Piano, Organ nhà thờ, Guitar điện và Guitar Acoustic, Violon, Violocello, dàn Dây (Strings) Trống định âm, bộ gõ giao hưởng… tới các nhạc cụ dân tộc như đàn Tranh, đàn Bầu, Sáo trúc, bộ gõ dân tộc…

Về nguyên tắc cấu tạo âm thanh, Đàn phím điện tử là sự tổng hợp của một loạt các chìa khoá (nút Voice/Sound) mở ra âm thanh. Khi những chìa khoá (nút) trên phím đàn được ấn xuống, nó kích hoạt một loạt máy giao động (cái mà được sản xuất bằng tín hiệu điện tử) đã được lập trình, những máy dao động đó phải đi qua bộ khuyếch đại tới loa phóng thanh và ở đó sẽ cho dạng âm thanh mà ta cần. Với cách làm đó, Đàn phím điện tử có thể mô phỏng âm thanh của bất cứ đàn thông thường nào cũng như mô phỏng âm sắc của nhiều nhạc cụ khác nhau và có khả năng thay thế cả một dàn nhạc.

Hiện nay, Đàn phím điện tử thường chia làm 2 dạng chính là phổ thông và chuyên nghiệp. Loại chuyên nghiệp thường cho đối tượng các nhạc công, các phòng thu âm sử dụng. Loại phổ thông sử dụng cho môi trường học âm nhạc ở mức độ cơ bản. Trên thế giới hiện có một số thương hiệu đàn thông dụng và nổi tiếng như Yamaha, Casio, Roland… Dưới đây, chúng tôi xin giới thiệu sơ bộ về một số dòng Đàn phím điện tử  thông dụng.

 Dòng đàn Yamaha:

Yamaha được coi là dòng Đàn phím điện tử có thương hiệu và thông dụng nhất ở Việt Nam. Yamaha từ khi bắt đầu xuất hiện là một công ty chế tạo đàn piano và Torakusu Yamaha là người “sáng lập năm 1887 tại thành phố Hamamatsu, quận Shizouaka của Nhật Bản”. Sau đó, Yamaha nổi lên ở các lĩnh vực như xe máy, xe hơi, thiết bị âm thanh… vàsau này là Đàn phím điện tử. Ngày nay, Yamaha đã và đang cho ra đời nhiều chủng loại đàn từ phổ thông cho đến chuyên nghiệp đủ chủng loại như dòng đàn Yamaha PRS-E, PRS-F, PRS-VN300 dùng cho phổ thông với các chức năng cơ bản của ĐPĐT dùng để học cơ bản, đặc biệt thông dụng trong các trường mầm non, tiểu học, THCS. Yamaha PRS-S, Tyros, Motif-XF là những loại đàn bán chuyên nghiệp và chuyên nghiệp với giá thành khá cao bên cạnh đó với chức năng không khác gì một dàn âm thanh chuyên nghiệp.

 Dòng đàn Casio:

Casio là một công ty “chế tạo thiết bị điện tử Nhật Bản được thành lập năm 1946, có trụ sở ở Tokyo. Ngoài nhạc cụ (trong đó có Đàn phím điện tử), Casio còn được người ta biết tên tuổi nhiều nhất là về các loại sản phẩm như máy tính (calculator), camerađồng hồĐàn phím điện tử dòng Casio mãi đến năm 1980 mới được hãng này phát triển, và cũng chia làm 2 dòng phổ thông và chuyên nghiệp. Tuy nhiên, với giá thành không quá cao, Casio vẫn tập trung vào mức giá tầm trung phù hợp với đối tượng phổ thông và ngày nay đang thông dụng các dòng đàn như: Casio WK, LK, XW, CTK…

 Dòng đàn Roland:

Roland cũng là một công ty có thương hiệu nổi tiếng trên thế giới về sáng chế công nghệ âm thanh, tạo bước tiến mạnh trong ngành công nghiệp sản xuất nhạc cụ, đặc biệt là nhạc cụ điện tử. Công ty này được ông Ikutaro Kakehashi thành lập vào tháng 4 năm 1972 ở thành phố Osaka, Nhật Bản. Ngày nay, nhãn hiệu Roland đã và đang vươn xa sang nhiều thị trường khó tính ở phương Tây và chú trọng vào cả 2 nhóm đối tượng phổ thông và chuyên nghiệp với mức giá và chất lượng âm thanh tốt, là đối trọng của hãng Yamaha và Korg trong dòng đàn chuyên nghiệp. Có thể kể đến các dòng đàn như: Roland E dùng cho phổ thông và Roland BK, GW… dùng cho chuyên nghiệp. Đàn Roland thường nhỏ gọn hơn so với đàn của dòng Yamaha. Tuy nhiên, điểm hạn chế của Roland là nhiều dòng không có loa, phải sử dụng loa ngoài như loại GW8.

Qua những thống kê trên có thể nói, Đàn phím điện tử luôn là loại nhạc cụ thông dụng nhất hiện nay, phù hợp với nhịp sống thời đại, mở rộng giao lưu văn hóa nghệ thuật âm nhạc trên thế giới thì Đàn phím điện tử luôn được ưa chuộng và phù hợp với mọi lứa tuổi, và đặc biệt ở Việt Nam rất phù hợp trong chương trình dạy học âm nhạc phổ thôngvà các chương trình văn hóa văn nghệ nói chung.

                                

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Xuân Tứ (2004), Phương pháp dạy và học Đàn phím điện tử (Electronic keyboard), tập 1,Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.

2. Trịnh Hoài Thu (2005), Giới thiệu về cây đàn Organ điện tử,Tạp chí Thông tin Khoa học, Trường Cao đẳng Sư phạm Nhạc - Họa TW.

 

3. Cù Minh Nhật (2006) Organ thực hành.

Tin mới

Đọc nhiều nhất



Copyright © 2018 Copyright Khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non, Trường Đại học Hà Tĩnh Rights Reserved.